薑黃屬
(重新導向自Curcuma)
| 薑黃屬File:Infobox info icon2.svg | |
|---|---|
| File:Curcuma domestica Valet. (6254487764).jpg | |
| 薑黃(Curcuma longa) | |
| 科學分類 編輯 | |
| 界: | 植物界 Plantae |
| 演化支: | 維管束植物 Tracheophyta |
| 演化支: | 被子植物 Angiosperms |
| 演化支: | 單子葉植物 Monocots |
| 演化支: | 鴨跖草類植物 Commelinids |
| 目: | 薑目 Zingiberales |
| 科: | 薑科 Zingiberaceae |
| 亞科: | 薑亞科 Zingiberoideae |
| 族: | 姜花族 Hedychieae |
| 屬: | 薑黃屬 Curcuma L.,1753 |
| 模式種 | |
| 薑黃 Curcuma longa L. (1753)
| |
| Module:Wd第196行Lua錯誤:attempt to call field 'getGlobalSiteId' (a nil value) | |
| Module:Wd第196行Lua錯誤:attempt to call field 'getGlobalSiteId' (a nil value) | |
| 異名[1] | |
| |
薑黃屬(學名:Curcuma)是薑科下的一個屬,為多年生草本植物[2]。常見的植物有薑黃及薑荷花。該屬共有160餘種[3],分布於東南亞、華南地區、印度次大陸、新幾內亞及澳大利亞北部[4]。 據報部分物種已在這個世界比較溫暖的地區本土化,例如:非洲的熱帶地區、中美洲、北美洲的佛羅里達州及其他位於太平洋、印度洋及大西洋的島嶼上。一般來說,大多數薑黃屬物種在陰涼處的鬆散沙質土壤中生長良好[1][5]。
歷史[編輯]
薑黃屬的學名源於梵文的kuṅkuma,意思就是薑黃。西元五世紀前後、魏晉南北朝期間,鬱金經西域、中亞再傳入中國,用作香藥。原名音譯自波斯文 Kurkam (كركم),以 -t 入聲字「鬱」對譯 -r,以 -m 陽聲韻字「金」對譯波斯文 /kam/[6]。薑黃早在古時就已經為印度人用於醫藥用途[7],更常用於為咖喱粉、芥末、黃油及奶酪等食物添色添味,又或替代藏紅花或其他黃色色素的地位[8]。而在東亞,當地土產本屬植物的根莖及膨大的塊根大都可供藥用:根莖為中藥材「薑黃」或「莪朮」的商品來源,塊根則為「鬱金」的來源[2]。
物種[編輯]
- Curcuma gulinqingensis 廣西莪朮
- Valeton
- Curcuma saraburiensis M.Sabu & Mangaly Curcuma achrae
- [[Saensouk & Boonma[9]]] 文術 Curcuma aeruginosa
- Roxb. 白花薑黃 Curcuma albiflora
- 薑荷花 Gagnep. : Siam tulip Curcuma amada
- 極苦薑黃 Curcuma andersonii Roxb.
- Curcuma aromatica 春秋薑黃
- Hook.f. Curcuma bhatii 泰國土田七
- Curcuma chantaranothaii Škornick., M.Sabu & Prasanthk.
- Curcuma euchroma S.G.Lee & C.F.Liang
- Curcuma macrochlamys 尼泊爾薑黃 Curcuma puangpeniae
- Chaveer. & Sudmoon 二黃 Curcuma nepalensis
- [[Boonma & Saensouk[11]]] Curcuma viridiflora
- Valeton Curcuma haritha
- (Baker) Škornick. M. Sabu, Kasaju & S. Subedi[22]
- Curcuma scaposa Roxb.,綠花薑黃 Curcuma campanulata
- Boonma & Saensouk Curcuma cotuana
- 細莪朮 Mangaly & M.Sabu Curcuma larsenii
- Curcuma newmanii Boonma, Saensouk & P. Saensouk[25]
- Curcuma vitellina Škornick.
- Curcuma sessilis Škornick. & H.Ð.Tran
- Curcuma exigua Maknoi & Jenjitt.
- Curcuma mangga Curcuma purpurascens
- Gage Salisb.
- 溫鬱金 Curcuma aromatica var. Wenyujin
- Curcuma attenuata (R.M.Sm.) Škornick. & M.Sabu
- (Kuntze) Škornick. Curcuma coerulea
- [[Luu, Škornick. & H.Ð.Tran[14]]] N.Liu Curcuma harmandii
- Valeton & Zijp Trimen
- Curcuma siamensis M.A.Rahman & Yusuf
- Curcuma purpurata Saensouk & Boonma[30]
- Gagnep.
- Curcuma latiflora Curcuma ornata
- [[Boonma & Saensouk[11]]] 四川薑黃 Curcuma wanenlueanga
- Curcuma charanii K.Schum.
- Curcuma ferruginea
- Valeton Curcuma maxwellii
- Curcuma putii X.X.Chen, 川鬱金 溫鬱金
- 暹羅薑黃 Curcuma pambrosima Maknoi & Jenjitt.[26]
- Curcuma wenyujin Roxb.
- Curcuma heyneana Škorničk. & Suksathan[20]
- Curcuma amarissima (Baker) Škornick.
- Curcuma arida Wall. ex Baker
- Curcuma bakeriana 雙色薑黃 Curcuma candida
- [[Boonma & Saensouk [11]]] 花色薑黃 Curcuma decipiens
- Valeton & Zijp Curcuma latifolia
- Curcuma papilionacea Škornick. & Šída f.
- 六感薑黃 Curcuma wilcockii Curcuma suphanensis
- (W.J.Kress & K.Larsen) Škornick. Curcuma neilgherrensis (Christm.) Roscoe
- [[Soonthornk., Ongsakul & Škorničk.[23]]] Curcuma sixsensesensis
- M.A.Rahman & Yusuf Curcuma flammea
- Roscoe Curcuma meraukensis 無距薑黃
- Curcuma rangjued D.D. Nguyen & T.A. Le[31]
- Mood & K.Larsen
- Curcuma zanthorrhiza (Wall.) Techapr. & Škornick. 朱紅薑黃
- Curcuma colorata Dalzell kornick.[13]
- Curcuma ignea Valeton
- [[Wall.,小花薑黃]] Curcuma sparganiifolia
- [[N.H.Xia & Juan Chen[37]]] 印尼莪朮 Curcuma petiolata
- Curcuma vinhlinhensis 頂花莪朮
- Curcuma rangsimae Gagnep.
- 黃花薑黃 Ruchis. & Jenjitt.[15] Curcuma leonidii
- Curcuma parvula Boonma & Saensouk [11]
- Curcuma xanthella Curcuma arracanensis
- Hemsl. Curcuma bicolor
- Curcuma cinnabarina Valeton
- Curcuma flaviflora 粉苞鬱金
- [[Škornick. & Luu [17]]] Curcuma montana
- Curcuma reclinata Škorničk. & Soonthornk. [32] 英德薑黃
- Y. H. Chen & C. Ling Škornick.
- Curcuma woodii Curcuma pedicellata Roxb.
- Curcuma yingdeensis S.Q.Tong[10]
- Curcuma inodora Roxb.
- (Chaveer. & Mokkamul) Škornick. Curcuma stenochila
- N.H.Xia & Juan Chen Saensouk, Thomudtha & Boonma[36] Curcuma wallichii
- [[D.D. Nguyen & T.A. Le[31]]] Curcuma cannanorensis
- [[Škorničk. & Soonthornk.[12]]] Curcuma eburnea
- Blatt. Curcuma leucorrhiza
- Curcuma peramoena Sirirugsa & M.F.Newman
- Curcuma yunnanensis
- Curcuma vamana Curcuma mukhraniae Curcuma oligantha
- [[Souvann. & Maknoi[24]]] Curcuma strobilifera
- N.Liu & S.J.Chen,雲南薑黃 Thwaites Curcuma alismatifolia
- 阿瑪達薑黃 Roxb. : mango-ginger Roscoe
- Curcuma antinaia Škornick. & N.S.Lý
- W.J.Kress & V.Gowda Curcuma aurantiaca
- Mood & K.Larsen R.Ansari, V.J.Nair & N.C.Nair
- Curcuma comosa Škorničk., Suksathan & Soonthornk.[12] K.Larsen & Mood
- Curcuma involucrata R.Kr.Singh & Arti Garg
- Roxb. 觀音姜 Curcuma sumatrana
- Roxb. Curcuma pitukii Curcuma prakasha
- [[Y.H.Tan & Li X.Zhang[34]]] 莪朮
- Curcuma roscoeana Miq. 白莪朮
- 隱姜花 (King ex Baker) Škornick. Curcuma lindstromii
- Curcuma phaeocaulis Wall.,橙苞鬱金
- Curcuma zedoaria Curcuma rhabdota
- Curcuma thorelii Curcuma pulcherrima
- Curcuma clovisii Roxb.
- 光頭薑黃 Curcuma glauca
- [[Škorničk. & Soonthornk.[18]]] Curcuma mutabilis
- Curcuma rosea P. Saensouk, Boonma, Rakarcha, Maknoi, Wongnak & S. Saensouk[11]
- Curcuma singularis 蘇門答臘薑黃
- Curcuma phrayawan P. Saensouk, S. Saensouk & Boonma[11] 叉唇姜
- Curcuma zedoarioides (Wall.) Škornick. Curcuma kakchingense
- Škornick., M.Sabu & Prasanthk. Boonma & Saensouk
- Curcuma supraneeana Chaveer. & Tanee
- Zijp Curcuma bella
- 藍灰薑黃 Curcuma caulina Škornick.
- Curcuma ecomata
- [[Bidyaleima, Kishor & Sharma[16]]] Curcuma lithophila 緬甸薑黃
- Curcuma picta M.A.Rahman & Yusuf
- Wall. ex Baker Gagnep. Curcuma stahlianthoides
- 擬姜荷花 Gagnep. Roxb. ex Škornick.
- 紅柄鬱金 Curcuma suraponii Curcuma sichuanensis
- Curcuma gracillima Škorničk. & Soonthornk.[19]
- Curcuma myanmarensis Curcuma rubescens
- [[Boonma. 2023[33]]] (Nimmo) Škornick. & M.Sabu Curcuma sattayasaiorum
- [[Boonma & Saensouk[29]]] 沙拉武里薑黃
- J.Graham 交趾薑黃 Curcuma coriacea
- Craib Gagnep. Curcuma karnatakensis
- (W.J.Kress) Škornick. Gagnep.
- Curcuma sylvatica Wall. ex Baker
- Valeton N. H. Xia & Juan Chen[28] Maknoi, Saensouk, Rakarcha & Thammar.[10]
- Curcuma rubroaurantiaca
- Valeton Curcuma rufostriata 禾葉姜
- Amalraj, Velay. & Mural. Curcuma loerzingii
- Curcuma angustifolia Chaveer. & Tanee
- 鬱金 Curcuma aruna 南澳薑黃
- Maknoi, K.Larsen & Sirirugsa Curcuma caesia
- Curcuma cochinchinensis Mangaly & M.Sabu 大莪朮
- Curcuma graminifolia Valeton
- Curcuma nakhonphanomensis 棕葉薑黃 Curcuma rubrobracteata
- Gagnep.
- [[Škorničk. & Soonthornk[20]]] Roxb. Curcuma roxburghii
- Curcuma plicata Škornick., M.Sabu & Prasanthk. 童氏薑黃
- Curcuma rhomba (K.Larsen & Jenjitt.) Škornick. Curcuma kayahensis
- 薑黃 Boonma, Saensouk & P. Saensouk[21] Wall. ex Baker
- Curcuma tongii Saensouk & Boonma [27]
- Curcuma pygmaea
- Blume Curcuma ceratotheca Gagnep.
- Curcuma elata
- Nob.Tanaka & M.M.Aung Curcuma longa 南崑山莪朮
- Curcuma porphyrotaenia Škorničk. & Soonthornk.[19]
- J.Graham Curcuma pseudomontana Skornick.
- Wight Škornick. & N.S.Lý Zipp. ex Span.
- 瑞麗莪朮 Curcuma trichosantha
- Curcuma grandiflora L. - 模式種
- Curcuma nankunshanensis Curcuma ruiliensis
- Gagnep. Curcuma pierreana Maknoi & Saensouk[10]
- Curcuma australasica 離瓣距薑黃 Roxb.
- K.Schum. Curcuma corniculata
- [[Roxb.,高薑黃]] Wall. ex Baker Curcuma kudagensis
- N.Liu, X.B.Ye & Juan Chen S.Tripathi
- Curcuma ubonensis 女王鬱金
- Gage Curcuma parviflora
- Curcuma sahuynhensis
- [[Boonma, Saensouk, Maknoi & P. Saensouk[35]]] 古林箐薑黃
- Velay., V.S.Pillai & Amalraj Curcuma longispica
- Curcuma prasina Škornick. & N.S.Lý
- Roxb. Curcuma kwangsiensis
- 土田七 N.H.Xia & Juan Chen
- Curcuma codonantha Škornick.[13] Curcuma glans
圖庫[編輯]
-
Curcuma aeruginosa
-
Curcuma longa
-
Curcuma sp.
-
Curcuma sp.
參考文獻[編輯]
- ^ 1.0 1.1 Kew World Checklist of Selected Plant Families (English).[失效連結]
- ^ 2.0 2.1 姜黄属 Curcuma L.. 中國植物物種信息數據庫. [2021-07-24]. (原始內容存檔於2016-04-03) (中文(簡體)).
- ^ 3.0 3.1 Plants of the World Online: Curcuma L. (retrieved 3 May 2021). [2021-07-24]. (原始內容存檔於2021-08-15).
- ^ Curcuma [family Zingiberaceae] on JSTOR. plants.jstor.org. [2020-12-15]. (原始內容存檔於2021-07-25).
- ^ Sirirugsa, P.; Larsen, K.; Maknoi, C. The Genus Curcuma L . ( Zingiberaceae ) : Distribution and Classification with Reference to Species Diversity in Thailand. www.semanticscholar.org. 2010 [2020-12-15]. (原始內容存檔於2021-07-25) (English).
- ^ Berthold Laufer, Sino-Iranica: Chinese contributions to the history of civilization in ancient Iran (Chicago: the Field Museum of National History, 1919) , pp. 309-323.
- ^ Prasad, Sahdeo; Aggarwal, Bharat B., Benzie, Iris F. F.; Wachtel-Galor, Sissi , 編, Turmeric, the Golden Spice: From Traditional Medicine to Modern Medicine, Herbal Medicine: Biomolecular and Clinical Aspects 2nd (Boca Raton (FL): CRC Press/Taylor & Francis), 2011 [2021-01-15], ISBN 978-1-4398-0713-2, PMID 22593922, (原始內容存檔於2021-03-11)
- ^ Tawney, C. H. The Ocean of Story, chapter 104. 1924: 13 [2021-07-24]. (原始內容存檔於2021-07-25).
- ^ Surapon Saensouk, Thawatphong Boonma and Piyaporn Surapon Saensouk. 2022. Curcuma achrae (Zingiberaceae), A New Species from Central Thailand. Rheedea. 32(1); 30-45. DOI: 10.22244/rheedea.2022.32.01.03
- ^ 10.0 10.1 10.2 Charun Maknoi, Surapon Saensouk, Piyaporn Saensouk, Sarayut Rakarcha and Woranart Thammarong. 2021. Two New Species of Curcuma L. (Zingiberaceae) from Thailand. Biodiversitas. 22; 3910-3921. DOI: 10.13057/biodiv/d220937
- ^ 11.0 11.1 11.2 11.3 11.4 11.5 Surapon Saensouk, Thawatphong Boonma and Piyaporn Saensouk. 2021. Six New Species and A New Record of Curcuma L. (Zingiberaceae) from Thailand. Biodiversitas. 22(4); 1658-1685. DOI: 10.13057/biodiv/d220410
- ^ 12.0 12.1 J. Leong-Škorničková, S. Soonthornkalump and P. Suksathan. 2020. Curcuma cinnabarina and C. eburnea (Zingiberaceae: Zingiberoideae), Two New Species from Thailand. Edinburgh Journal of Botany. 77(3): 391 - 402. DOI: 10.1017/S0960428620000049
- ^ 13.0 13.1 J. Leong-Škorničková; O. Šída; S. Bouamanivong; K. Souvannakhoummane; K. Phathavong. 2014. Three New Ginger Species (Zingiberaceae) from Laos. Blumea - Biodiversity, Evolution and Biogeography of Plants. 59; 106–112
- ^ Hồng Trường Lu'u, Hữu Đăng Trần, Trần Quốc Trung Nguyễn and Jana Leong-Škorničková. 2017. Curcuma cotuana sp. nov. (Zingiberaceae: Zingibereae) from central Vietnam. Nordic Journal of Botany. 35(5); 552–556. DOI: 10.1111/njb.01594
- ^ S. Ruchisansakun and T. Jenjittikul. 2023. Curcuma ignea (Zingiberaceae), A spectacular New Species from Thailand. Edinburgh Journal of Botany. 80 DOI: 10.24823/ejb.2023.1959
- ^ Bidyaleima Laishram, Kishor Rajkumar and Gurumayum J. Sharma. 2023. Curcuma kakchingense (Zingiberaceae), A New Species from northeast India. Nordic Journal of Botany. e04023. DOI: 10.1111/njb.04023
- ^ Leonid crocus (Curcuma leonidii) – a new species discovered in Bu Gia Map National Park in Binh Phuoc province. Vietnam Academy of Science and Technology. [2014-05-03]. (原始內容存檔於2014-05-04).
- ^ J. Leong-Škorničková, S. Soonthornkalump, S. Niwesrat and S.Q. Lim. 2022. Curcuma lindstromii (Zingiberaceae: Zingiberoideae), A New Species from southeastern Thailand. Gardens』 Bulletin Singapore 74(2): 243–250.
- ^ 19.0 19.1 Sutthinut Soonthornkalump, Tidarat Pungpairote, Sira Niwesrat and Jana Skornickova. 2021. Curcuma lithophila and C. rufostriata (Zingiberaceae), Two New Species from Thailand, and Additional Notes on C. papilionacea. Thai Forest Bulletin (Botany). 49(1); 32-43. DOI: 10.20531/tfb.2021.49.1.03
- ^ 20.0 20.1 Jana Leong-Škorničková, Sutthinut Soonthornkalump, Anders Jan Lindström, Sira Niwesrat, Sarah Qing Lim and Piyakaset Suksathan. 2023. Curcuma maxwellii and C. rubroaurantiaca (Zingiberaceae, Zingiberoideae), Two New Species from Thailand. PhytoKeys. 235: 237-248. DOI: 10.3897/phytokeys.235.111400
- ^ Piyaporn Saensouk, Thawatphong Boonma and Surapon Saensouk. 2022. Curcuma nakhonphanomensis (Zingiberaceae), A New Species from the lower Mekong River Basin, northeastern Thailand. Biodiversitas. 23: 6040-6048. https://smujo.id/biodiv/article/view/12165 (頁面存檔備份,存於網際網路檔案館)
- ^ Mamiyil Sabu, Saroj Kumar Kasaju and Sajan Subedi. 2023. Curcuma nepalensis (Zingiberaceae), a New Species from Nepal. Annales Botanici Fennici 60(1), 185-189. DOI: 10.5735/085.060.0127
- ^ Sutthinut Soonthornkalump, Annop Ongsakul, Aumdah Dolaji and Jana Leong-Škorničková. 2020. Curcuma papilionacea (Zingiberaceae), An Unusual New Species from southern Thailand. Phytotaxa. 432(1); 11–16. DOI: 10.11646/phytotaxa.432.1.2
- ^ Keooudone Souvannakhoummane and Charun Maknoi. 2014. Curcuma peramoena (Zingiberaceae), A New Species from north Lao PDR. THAI JOURNAL OF BOTANY. 6(2); 125-130.
- ^ Piyaporn Saensouk, Thawatphong Boonma and Surapon Saensouk. 2022. Curcuma pulcherrima (Zingiberaceae), A New Rare Species of Curcuma subgen. Ecomata from eastern Thailand. Biodiversitas. 23: 6635-6644. DOI: 10.13057/biodiv/d231262
- ^ Charun Maknoi, Saroj Ruchisansakun and Thaya Jenjittikul. 2019. Curcuma putii (Zingiberaceae), A New Species from Thailand. Annales Botanici Fennici. 56; 351-353. plantscience.sc.mahidol.ac.th/?p=2837
- ^ Surapon Saensouk, Thawatphong Boonma and Piyaporn Saensouk. 2021. A New Species and A New Record of Curcuma subgen. Curcuma (Zingiberaceae) from Northern Thailand. Biodiversitas. 22(9); 3661-3670.
- ^ Juan Chen, Yu‐Shi Ye and Nian‐He Xia. 2021. Curcuma ruiliensis (Zingiberaceae), A New Species from Yunnan, China. Nordic Journal of Botany. DOI: 10.1111/njb.02910
- ^ Thawatphong Boonma and Surapon Saensouk. 2019. Curcuma saraburiensis (Zingiberaceae), A New Species from Thailand. Taiwania. 64(3); 245-248. DOI: 10.6165/tai.2019.64.245
- ^ Saensouk P, Boonma T, Saensouk S. 2021. Curcuma siamensis (Zingiberaceae, Zingibereae), A New Species of Curcuma subgen. Ecomatae from Southeastern Thailand. Biodiversitas. 22(12); 5239-5246. DOI: 10.13057/biodiv/d221201 smujo.id/biodiv/article/view/9607
- ^ 31.0 31.1 Danh Duc Nguyen, Tuan Anh Le, Quoc Huy Hoang, Quoc Thuong Le and Emmy Nguyen. 2022. Two New Taxa of Curcuma sect. Ecomata (Zingiberaceae: Zingibereae), from coastal Central Vietnam. Biodiversitas. 23: 2512-2519. smujo.id/biodiv/article/view/10603
- ^ Sutthinut Soonthornkalump, Juthamas Kongphapa, Sukontip Vianmana, Natcha Kunlapa and Jana Leong-Skornickova. 2022. Curcuma stahlianthoides (Zingiberaceae), A New Species from northeastern Thailand dispersed by Ants. Blumea - Biodiversity, Evolution and Biogeography of Plants. 67(1); 71–75. DOI: 10.3767/blumea.2022.67.01.09
- ^ Thawatphong Boonma. 2023. Curcuma suraponii sp. nov. (Zingiberaceae), A New Species of Curcuma Subgen. Curcuma from Thailand. BIODIVERSITAS. 24(9); 4885-4895. smujo.id/biodiv/article/view/15553
- ^ Tan, Yun-Hong; Zhang, Zhong-Lian; Li, Hai-Tao; Ding, Hong-Bo; Zhang, Li-Xia. Curcuma tongii , a new species of Curcuma subgen. Ecomatae (Zingiberaceae) from southern Yunnan, China. Phytotaxa. 2019-03-11, 395 (3): 241–247 [2021-07-24]. ISSN 1179-3163. doi:10.11646/phytotaxa.395.3.9. (原始內容存檔於2021-02-26) (English).
- ^ Piyaporn SAENSOUK, Thawatphong BOONMA, Charun MAKNOI and Surapon SAENSOUK. 2023. Curcuma ubonensis (Zingiberaceae), A New Species of Curcuma subgen. Hitcheniopsis from Eastern Thailand. Notulae Botanicae Horti Agrobotanici Cluj-Napoca. 51(4), 13374. DOI: 10.15835/nbha51413374
- ^ Surapon Saensouk, Thawatphong Boonma, Adisak Thomudtha, Pariya Thomudtha and Piyaporn Saensouk. 2021. Curcuma wanenlueanga (Zingiberaceae), A New Species of Subgenus Curcuma from Thailand. Biodiversitas: Journal of Biological Diversity. 22(7); 2988-2994. DOI: 10.13057/biodiv/d220752
- ^ Juan CHEN, Anders J. LINDSTROM and Nian-He XIA . 2015. Curcuma woodii (Zingiberaceae), A New Species from Thailand. Phytotaxa. 227(1): 075–082. DOI: 10.11646/phytotaxa.227.1.8
Module:ResolveEntityId第13行Lua錯誤:attempt to call field 'isValidEntityId' (a nil value)